Peer-supported Open Dialogue (POD)

Open Dialogue is een behandelbenadering in de geestelijke gezondheidszorg die is ontstaan in Finland. De kern is dat psychische problemen worden benaderd via open gesprekken, waarbij niet alleen de cliënt, maar ook familie en andere belangrijke mensen vanaf het begin betrokken zijn.

In plaats van snel een diagnose te stellen of een behandelplan op te leggen, richt Open Dialogue zich op luisteren, begrijpen en samen betekenis geven aan wat iemand meemaakt. Alle stemmen in het gesprek zijn gelijkwaardig: die van de cliënt, naasten én hulpverleners.

Belangrijke uitgangspunten:

• Snelle hulp: gesprekken starten zo snel mogelijk na het ontstaan van problemen
• Netwerkgericht: het sociale netwerk is actief onderdeel van de behandeling
• Dialoog boven oplossingen: eerst begrijpen wat er speelt, niet meteen “fixen”
• Gelijkwaardigheid en transparantie: hulpverleners zijn open over hun gedachten
• Voorzichtigheid met interpretatie, labels en medicatie: deze worden niet automatisch ingezet

Doel: een veilige ruimte creëren waarin onzekerheid mag bestaan en waarin gezamenlijk nieuwe inzichten ontstaan. Dit ondersteunt herstel, vooral bij ernstige psychische klachten zoals psychoses, maar ook breder toepasbaar.

Peer-supported Open Dialogue is ontwikkeld in Engeland vanuit Open Dialogue zoals dat in Finland is bedacht en wordt gepraktiseerd. Bij POD hebben ervaringsdeskundigen nadrukkelijk een rol als gelijkwaardig gespreksbegeleider. We zijn natuurlijk in zekere zin allemaal ervaringsdeskundig als we kunnen en durven reflecteren over onze eigen ontwikkeling, rollen en ervaringen met leven. Maar eigen ervaring met ontwrichting en psychiatrische behandeling en dat kunnen inzetten in de dialoog is van grote meerwaarde merken we steeds. Wij gaan met twee of drie begeleiders het gesprek aan met een sociaal netwerk. We hebben geen vooropgezet plan, anders dan het bevorderen van de dialoog, alle deelnemers horen en deelgenoot te worden van het netwerk. Zo proberen we betekenis te zoeken achter de ontwrichting, in de onderlinge relaties en aan de ervaringen waar moeilijk woorden aan zijn te geven. Onze onderlinge reflecties dienen om dat proces van betekenisgeving te bevorderen. Veel mensen die we spreken hebben veel ervaring met psychiatrische hulpverlening - wij maken een verschil doordat we weten en delen wat het is om in psychiatrische behandeling te zijn (geweest). Meerstemmigheid is een belangrijk principe van POD, we hoeven het niet altijd met elkaar eens te zijn - als we maar naar elkaar luisteren. Onze verschillen maken het verschil. We praten nooit over iemand zonder dat die er bij is.